Teknokent ve Ar-Ge Merkezlerinde Fiilen Çalışan Şirket Ortaklarının Ücret Teşvikleri Rehberi
Teknoloji odaklı girişimlerde kurucu ortakların sadece yönetim kurulu masasında oturmadığı; kod yazdığı, sistem mimarisi tasarladığı ya da laboratuvarda bizzat deney yürüttüğü dinamik bir ekosistemde yaşıyoruz. Özellikle 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren sermaye şirketlerinde kurucu ortakların bilgi birikimi, projelerin başarıya ulaşmasında kilit rol oynamaktadır.
Peki, hem şirket ortağı olup hem de projede bizzat ter döken bu kişilere ödenen ücretler yasal vergi teşviklerinden yararlanabilir mi? Cevap kesin bir evet; ancak sürecin doğru yürütülmesi için bilinmesi gereken kritik yasal ayrıntılar bulunmaktadır.
Şirket Ortaklarının Bordrolu Ar-Ge Personeli Olması Mümkün mü?
Uygulamada en sık karşılaşılan tereddütlerden biri, sermaye şirketlerinin (Limited veya Anonim Şirket) ortaklarının kendi şirketlerinde bordrolu çalışan statüsünde yer alıp alamayacağıdır. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yerleşik özelgeleri ve yürürlükteki mevzuat bu konuya netlik kazandırmıştır.
Bir şirket ortağının, şirketin yürüttüğü onaylı Ar-Ge, yazılım veya tasarım projelerinde hizmet akdine bağlı olarak fiilen çalışması durumunda, kendisine bu çalışması karşılığında ödenen tutar 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi uyarınca "ücret" niteliğindedir. Dolayısıyla, gerekli yasal prosedürlerin yerine getirilmesi kaydıyla şirket ortakları da diğer araştırmacı veya yazılımcı personelle aynı gelir vergisi stopaj teşvikinden ve damga vergisi muafiyetinden eksiksiz şekilde faydalanabilir. Bu olanak, teknik uzmanlığını şirketine sermaye gibi aktaran kurucu ortakların projeye fiili katılımını doğrudan desteklemektedir.
4691 ve 5746 Sayılı Kanunlarda Teşvik Mekanizması Nasıl İşler?
Hem 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu hem de 5746 sayılı Kanun, Ar-Ge ve inovasyon ekosistemini güçlendirmek amacıyla güçlü bordro teşvikleri sunar. Mevzuatta yapılan güncel düzenlemeler (özellikle 7349 sayılı Kanun ile gelen asgari ücret vergi istisnası entegrasyonu) doğrultusunda teşvik mekanizması şu 4 esasa dayanır:
- 1. Öncelikli Asgari Ücret İstisnası: Çalışanın (veya fiilen çalışan şirket ortağının) brüt ücretinden öncelikle asgari ücrete isabet eden gelir vergisi tutarı istisna edilir (GVK Md. 23/18).
- 2. Kalan Verginin Muhtasar Beyannamede Terkini: Asgari ücreti aşan matrah üzerinden hesaplanan gelir vergisi; personelin eğitim durumuna göre (doktoralı veya temel bilimler yüksek lisans mezunu için %95, yüksek lisanslı veya temel bilimler lisans mezunu için %90, diğer lisans/ön lisans mezunları için %80 oranında) Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB) üzerinden tahakkuktan terkin edilir.
- 3. Damga Vergisi Muafiyeti: Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve yazılım çalışma sürelerine isabet eden ücret bordroları damga vergisinden de tamamen istisnadır.
- 4. SGK İşveren Primi Desteği (4/a ve 4/b Ayrımı): 4/a (SSK) statüsünde olan personel için fiilen çalışılan sürelere karşılık gelen SGK işveren hissesi priminin %50'si Hazinece karşılanır (4/b Bağ-Kur statüsündeki şirket ortaklarının bordrosunda ise zaten SGK primi kesintisi yapılmadığından doğrudan gelir ve damga vergisi teşviki uygulanır).
Güncel Örnek Senaryo: Nova Bilişim ve İnovasyon A.Ş.
Örnek: Yıldız Teknopark bünyesinde faaliyet gösteren Nova Bilişim ve İnovasyon A.Ş., Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onaylı “DataCore: Yapay Zekâ Destekli Büyük Veri Platformu” projesini yürütmektedir. Şirketin bilgisayar mühendisliği kökenli kurucu ortağı, bu projede baş yazılım mimarı olarak aylık 110.000,00 TL brüt ücret karşılığında fiilen görev almaktadır.
Nova Bilişim A.Ş., kurucu ortağın teknokent portal kaydını yaptığı ve proje zaman çizelgelerine (PDKS) uygun çalıştığı sürece, ortak için tahakkuk ettirilen bu ücret dolayısıyla gelir vergisi stopaj teşvikinden ve damga vergisi istisnasından doğrudan yararlanabilir. Burada kritik olan, ortağa yapılan ödemenin bir kâr payı (temettü) dağıtımı değil, projede harcanan fiili mesainin karşılığı olan bordrolu bir ücret olmasıdır.
Fiili Çalışmanın İspatı ve İncelemelerde Risk Almamak İçin 4 Kritik Kriter
Mali idare denetimlerinde teşviklerin reddedilmemesi adına şirketlerin ispat yükümlülüğünü eksiksiz yerine getirmesi gerekir. Özellikle şirket ortaklarının bordroları söz konusu olduğunda vergi müfettişleri şu 4 unsuru titizlikle denetler:
01. KRİTER
Fiili Mesainin Belgelenmesi (PDKS)
Şirket ortağının bölge veya Ar-Ge merkezi içinde geçirdiği zamanın PDKS (kartlı/biyometrik geçiş sistemleri) kayıtları ve teknokent yönetici şirketi portal bildirimleri ile tevsik edilmesi şarttır.
02. KRİTER
Uzaktan / Bölge Dışı Çalışma Esasları
Mevzuatın izin verdiği uzaktan çalışma oranları (%100 bilişim / %75 diğer personel) dahilinde çalışılıyorsa, bu sürelerin proje iş paketleriyle eşleştiği ve yönetici şirkete onaylatıldığı doğrulanmalıdır.
03. KRİTER (KVK MD. 13)
Emsallere Uygunluk (Örtülü Kazanç Uyarısı)
Şirket ortağına ödenen brüt ücretin, üstlendiği görev ve piyasa emsalleriyle uyumlu olması gerekir. Şirket kârını yapay şekilde bordro yoluyla eritme görüntüsü yaratmamak adına transfer fiyatlandırması ilkeleri gözetilmelidir.
04. KRİTER
Proje Çıktıları ve Görev Tanımları
Ortağın genel idari/yönetimsel işler dışında projede hangi teknik iş paketlerinden sorumlu olduğu, proje başvuru dosyasında, teknik raporlarda ve geliştirme loglarında açıkça görülmelidir.
📋 Özetlersek;
-
Fiili Çalışma Şartı: Şirket ortakları, 4691 veya 5746 sayılı Kanun kapsamındaki onaylı projelerde bizzat araştırmacı, yazılımcı veya tasarımcı olarak görev aldıkları takdirde gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanabilir.
-
Bordro ve Emsal Dengesi: Ortağa ödenen tutar kâr payı değil bordrolu ücret olmalı, harcanan mesai kartlı geçiş/portal kayıtlarıyla ispatlanmalı ve emsal piyasa rayicine (KVK Md. 13) uygun belirlenmelidir.
-
Vergi Avantajı: Asgari ücret istisnası düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden eğitim düzeyine göre %80-%95 oranında gelir vergisi stopaj terkini ve %100 damga vergisi muafiyeti sağlanır.
Hayalinizdeki Teknoloji Girişimini Başlatın: IFASTURK ile Güvenle Şirket Kurun!
Büyük bir yazılım veya Ar-Ge projeniz var; peki işin şirketleşme, teknokent başvurusu, ortakların bordrolaması ve vergi mevzuatı boyutunu nasıl yöneteceksiniz? Bürokrasiyle vakit kaybetmeden doğrudan inovasyona odaklanmak isteyen girişimciler için IFASTURK tüm süreci uçtan uca dijitalleştiriyor:
- Dakikalar İçinde Online Şirket Kuruluşu: Noter, vergi dairesi ve ticaret odası sıralarında beklemeden Şahıs, Limited veya Anonim şirketinizi tamamen dijital platform üzerinden kurun.
- Yasal ve Prestijli Sanal Ofis Çözümleri: Şirketinizin resmi adresini Türkiye’nin en prestijli lokasyonlarında, düşük maliyetlerle hemen aktive edin.
- Teknokent ve Ar-Ge Bordro/Teşvik Danışmanlığı: 4691 ve 5746 sayılı kanunların sunduğu kurucu ortak bordro muafiyetleri, KDV istisnaları ve kurumlar vergisi teşviklerinden hatasız faydalanmanız için uzman SMMM desteği alın.
- Entegre E-Dönüşüm ve Ön Muhasebe: e-Fatura, e-Arşiv, e-Defter, bordro hesaplama ve resmi beyan süreçlerinizi tek panelden zahmetsizce yönetin.
Teknokent Ortak Bordrolaması ve Şirket Kuruluşu İçin Online Randevu Alın →
Teknokent ve Ar-Ge Merkezlerinde Çalışan Şirket Ortaklarının Ücretleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Gelir İdaresi Başkanlığı özelgeleri ve 4691/5746 sayılı kanunlar uyarınca, sermaye şirketi ortaklarının şirketin yürüttüğü onaylı Ar-Ge, yazılım veya tasarım projelerinde fiilen çalışması karşılığında aldıkları ödemeler "ücret" niteliğindedir ve diğer Ar-Ge personeli gibi gelir vergisi stopajı teşviki ile damga vergisi istisnasından yararlanır.
5510 sayılı Kanun uyarınca Limited şirket ortakları ile Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları kendi şirketlerinde 4/a (SSK) kapsamında sigortalı olamazlar; 4/b (Bağ-Kur) statüsündedirler. Bu nedenle projede fiilen çalışan 4/b'li şirket ortakları için yalnızca Gelir Vergisi ve Damga Vergisi içeren ücret bordrosu düzenlenir; SGK primi kesilmez ve hesaplanan gelir vergisi Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi üzerinden terkin edilir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca şirket ortakları "ilişkili kişi" sayılır. Ortağa Ar-Ge projesi kapsamında ödenen brüt ücretin üstlendiği teknik görev ve piyasadaki emsal mühendis/yazılımcı maaşlarıyla uyumlu olması gerekir. Emsallerini bariz şekilde aşan fahiş ücret ödemeleri vergi incelemelerinde "transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı" olarak eleştirilebilir.
Paylaş
